خود کرده را تدبیر نیست!

خود کرده را تدبیر نیست!

بر اساس آمارهای سال 2018، ایران با 33 هزار میلیارد متر مکعب ذخیره گازی، معادل 17 درصد کل ذخایر جهان، دومین دارنده ذخایر گاز طبیعی در دنیا است. با اینکه چنین منابع عظیمی باعث رشد و توسعه صنایع مختلفی ازجمله فولاد و پتروشیمی شده، اما با چالش‌هایی روبه‌رو است که اگر حل نشود، باعث بروز بحران‌های اقتصادی، صنعتی و حتی اجتماعی خواهد شد.

مطابق با آخرین آمار، مصرف گاز طبیعی در کشور طی سال 1399، برابر با 233.6 میلیارد متر مکعب بود که 127.8 میلیارد متر مکعب معادل 55 درصد آن مربوط به بخش خانگی، تجاری و صنایع غیر عمده، 47.5 میلیارد متر مکعب معادل 20 درصد سهم صنایع عمده و 58.4 میلیارد متر مکعب معادل 25 درصد گاز اختصاص یافته به نیروگاه‌ها بوده است. در این حوزه نیز شاخص‌های مصرف گاز در کشور ما بعضا فاصله بسیار معناداری از دیگر کشورها دارد و به عبارت بهتر، حدود 80 درصد گاز کشور برای گرمایش منازل و تولید برق سوزانده می‌شود. این در حالی است که در بسیاری از کشورها، گاز عمدتا در بخش‌های تولیدی و صنعت مصرف شده است و منازل برای گرمایش خود از انرژی برق استفاده می‌کنند. نکته دیگر این است که میانگین بهره‌وری نیروگاه‌های کشور به طور میانگین 35 درصد بوده است و عملا 65 درصد گاز مصرف شده در این حوزه اتلاف می‌شود. بنابراین با توجه به مصرف 58.4 میلیارد متر مکعبی این حوزه، بالغ بر 37.96 میلیارد متر مکعب گاز از طریق نیروگاه‌ها به هدر می‌رود. به اتلاف  انرژی در دو بخش خانگی و نیروگاه‌ها، باید اتلاف در حوزه تولید و توزیع را نیز اضافه کرد که تخمین زده می‌شود این میزان سالانه حدود 23 میلیارد متر مکعب باشد.

متاسفانه سیاست‌گذاری‌های حوزه انرژی کشور ازجمله در بخش گاز به جای اینکه به درآمدزایی از طریق تولید محصول با ارزش افزوده منجر شود، تنها به افزایش مصرف غیربهینه وحتی اسراف‌گونه منجر شده است. بخش انرژی ازجمله بخش‌های بسیار سودآور در خیلی از کشورهای توسعه‌یافته است و همواره سرمایه‌گذاری‌های کلانی روی آن انجام می‌شود. با این وجود بر همگان روشن است، علاوه بر اینکه قیمت گاز در ایران بعضا یک‌بیستم قیمت‌های جهانی است، از قیمت تمام شده آن نیز بسیار پایین‌تر بوده و یارانه بسیار عظیمی از طریق گاز میان مصرف‌کنندگان توزیع می‌شود. به طور مثال، در سه ماه نخست سال جاری، نرخ خوراک نیروگاه‌های گازی حدودا 690 تومان به ازای هر متر مکعب محاسبه شده است. در حالی که میانگین قیمت گاز صادراتی به ترکیه در سال 1399، حدود 26 سنت به ازای هر متر مکعب بوده است. با احتساب نرخ دلار نیمایی حدود 22 هزار تومان، گازبهای صادراتی ایران به ترکیه، حدود پنج هزار و 720 تومان به ازای هر متر مکعب بوده است؛ این یعنی نرخ خوراک نیروگاه‌های گازی تنها 0.12 نرخ گاز صادراتی کشور بوده است.

نیروگاه‌های کشور روزانه 160 میلیون متر مکعب گاز مصرف می‌کنند. اگر نرخ خوراک آن‌ها را در کل سال 690 تومان در نظر بگیریم، بهای گاز برای آن‌ها روزانه حدود 110.4 میلیارد تومان و سالانه حدود 40.3 هزار میلیارد تومان خواهد بود. در حالی که بهای واقعی باید روزانه 915 میلیارد تومان و سالانه حدود 334 هزار میلیارد تومان باشد. به عبارت دیگر، تنها برای تولید برق نیروگاه‌ها، از گاز طبیعی حدود 293.7 هزار میلیارد تومان یارانه اختصاص داده می‌شود. به این اعداد باید اتلاف انرژی را نیز اضافه کرد که با احتساب سالانه 42 میلیارد متر مکعب هدررفت، تنها در این حوزه، شاهد 240 هزار میلیارد تومان اتلاف منابع هستیم.

یکی از صنایعی که بخشی از گاز کشور را مصرف می‌کند، صنعت فولاد است. مطابق با طرح جامع فولاد کشور منتشر شده در سال 1400، با توجه به ظرفیت نصب شده 39 میلیون تنی فولاد در کشور، این صنعت سالانه 13.9 میلیارد متر مکعب گاز در هر سال مصرف می‌کند. نرخ گاز صنعت فولاد در سال جاری طی چهار ماه نخست 672 تومان به ازای هر متر مکعب محاسبه شده است؛ یعنی اگر مصرف را تا پایان سال به همان میزان 13.9 میلیارد متر مکعب در نظر بگیریم، این صنعت نیز بابت گاز باید 9 هزار و 340 میلیارد تومان پرداخت کند که رقم واقعی آن 79 هزار میلیارد تومان است. بنابراین 70 هزار میلیارد تومان نیز به این صنعت بابت گاز یارانه تعلق می‌گیرد که اگر حذف شود، قیمت هر کیلو فولاد خام حدود دو هزار تومان افزایش می‌یابد.

نحوه قیمت‌گذاری و یارانه‌های کلانی که دولت بابت گاز به بخش مصرف می‌دهد، باعث شده است که مصرف‌کنندگان هرگز به دنبال بهینه کردن مصرف خود نباشند و همچنین سرمایه‌گذاری در این صنعت صرفه اقتصادی نداشته باشد؛ یعنی مشابه با سایر بخش‌های انرژی، در بخش گاز نیز قیمت پایین، آن ‌را از یک سرمایه‌گذاری سودآور به یک سرمایه‌گذاری دولتی بدون بازدهی تبدیل کرده است؛ به همین دلیل بخش خصوصی رغبتی برای ورود به این حوزه ندارد. با توجه به بحران مالی که دولت با آن مواجه است و عدم حضور سرمایه‌گذاری خارجی، توسعه ظرفیت‌ها به دلیل عدم توانایی تامین مالی متوقف شده و یا در بهترین حالت بسیار کند پیش می‌رود.

وزارت نفت اخیرا اعلام کرده است در تامین گاز نیروگاه‌ها در فصل زمستان با چالش تامین مواجه خواهد شد و حتی برای نیروگاه‌های جدید برق نیز گازی برای عرضه نخواهد داشت؛ اما کمبود گاز چطور جبران خواهد شد؟ تجربه نشان داده است دولت‌ برای اینکه در حوزه اجتماعی دچار چالش نشود، با این منطق که افزایش قیمت‌ انرژی در زندگی مردم اختلال ایجاد می‌کند، در اولین قدم صنایع و نیروگاه‌ها را قربانی کمبود گاز طبیعی می‌کند اما در واقع، این اقدام به نوع دیگری و در جای دیگری که ناشی از اختلال تولید است، در زندگی مردم تاثیر می‌گذارد؛ چنانچه قطع برق صنایع باعث افزایش 20 تا 30 درصدی قیمت فولاد طی کمتر از یک ماه شد.

بعید است که دولت قدرت حل سریع این بحران را طی چند سال آینده داشته باشد؛ زیرا به دلیل کاهش قیمت جهانی نفت از یک طرف و افت فروش نفت و افزایش هزینه‌های مالی به خاطر تحریم‌ها از طرف دیگر، منابع مالی کافی برای سرمایه‌گذاری در اختیار دولت نیست؛ همچنین دولت توانایی افزایش قیمت گاز طبیعی به منظور کاهش مصرف و تامین مالی سرمایه‌گذاری در این حوزه را نیز ندارد؛ علاوه بر این، اراده‌ای برای جذب سرمایه‌‎گذاری خارجی نیز وجود ندارد. بنابراین انتظار نمی‌رود در حوزه گاز طبیعی، چالش‌ها سریع حل شده و صنایع در تامین گاز خود در زمستان سال جاری دچار مشکل نشوند؛ باید دعا کنیم زمستان‌های سرد، تابستان‌های گرم و خشکسالی نداشته باشیم زیرا تنها در این شرایط می‌توان به تامین پایدار انرژی صنایع امیدوار بود!

یادداشت: سعید فتاحی منش

انتهای پیام//

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  
شرکت فولاد اکسین
شرکت ورق خودرو
عضویت در خبرنامه
  • نام
  • پست الکترونیک
شرکت احیا استیل فولاد بافت
شرکت کانی مس
آگهی فارسی منطقه ویژه
خرید اشتراک ماهنامه اشتراک
دانلود نرم افزار

دانلود اپلیکیشن موبایل اخبار فلزات

دانلود از بازار دانلود از گوگل پلی
یکصد و هشتاد و سومین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتاد و سومین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتاد و سومین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد. هفته‌نامه فلزات آنلاین این هفته در 80 صفحه منتشر شد. متن هفته‌نامه در پیوست این مطلب قابل مشاهده است.

یکصد و هشتاد و دومین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتاد و دومین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتاد و دومین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد. هفته‌نامه فلزات آنلاین این هفته در 84 صفحه منتشر شد. متن هفته‌نامه در پیوست این مطلب قابل مشاهده است.

یکصد و هشتاد و یکمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتاد و یکمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتاد و یکمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد. هفته‌نامه فلزات آنلاین این هفته در 80 صفحه منتشر شد. متن هفته‌نامه در پیوست این مطلب قابل مشاهده است.

یکصد و هشتادمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتادمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هشتادمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد. هفته‌نامه فلزات آنلاین این هفته در 78 صفحه منتشر شد. متن هفته‌نامه در پیوست این مطلب قابل مشاهده است.

یکصد و هفتاد و نهمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هفتاد و نهمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هفتاد و نهمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد. هفته‌نامه فلزات آنلاین این هفته در 78 صفحه منتشر شد. متن هفته‌نامه در پیوست این مطلب قابل مشاهده است.

یکصد و هفتاد و هشتمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هفتاد و هشتمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد

یکصد و هفتاد و هشتمین هفته‌نامه الکترونیکی پایگاه خبری، تحلیلی فلزات آنلاین منتشر شد. هفته‌نامه فلزات آنلاین این هفته در 84 صفحه منتشر شد. متن هفته‌نامه در پیوست این مطلب قابل مشاهده است.

کلیه حقوق این سایت متعلق به پایگاه خبری و تحلیلی فلزات آنلاین بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.

طراحی و تولید: