فرایند ادغام نیازمند بسترسازی است
اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل هلدینگ توسعه معادن روی ایران

فرایند ادغام نیازمند بسترسازی است

فرایند ادغام نوعی رشد در فعالیت‌های اقتصادی به شمار می‌رود که علاوه بر توسعه بنگاه‌های اقتصادی، می‌تواند در بلندمدت مانع از هزینه‌های مازاد شود.

یک ترکیب اثربخش از نیروی انسانی، خطوط تولید، تکنولوژی، ماشین‌آلات، مدیران و... در فرایند ادغام می‌تواند نقش بسیار مهمی در میزان موفقیت آن بنگاه ادغام‌شده ایفا کند. متاسفانه تاکنون در ایران کم‌توجهی به مقوله مشارکت گروهی، از یک سو، و نبود سازوکار علمی، از سوی دیگر، فرایند ادغام را تحت تاثیر قرار داده و این امر باعث شده است تا فرهنگ حرکت به سوی ادغام به‌خوبی در میان بنگاه‌های اقتصادی نهادینه نشود. درزمینه مشارکت گروهی، بسیاری بر این باورند که ادغام بنگاه‌های اقتصادی، با توجه به وضعیت کنونی، مولفه‌هایی همچون بسترهای موجود، شرایط مدیریتی واحدها و... در کشور، غیرممکن است و در نهایت به شکست منجر خواهد شد. مشکل بزرگ‌تر در این فرایند، ادغام بنگاه‌های ناهمگون است که به یکی از دغدغه‌های مهم برای مدیران بنگاه‌های اقتصادی تبدیل شده است. در حال حاضر، صنعت سرب و روی کشور با تعداد بالایی از بنگاه‌های تولیدی مواجه است و می‌تواند یک گزینه برای ادغام تلقی شود. خبرنگار ماهنامه «اخبار فلزات»، برای بررسی فرایند ادغام در صنعت روی، با مدیرعامل هلدینگ توسعه معادن روی ایران به گفت‌وگو نشسته است. اردشیر سعدمحمدی درزمینه ادغام بنگاه‌های سرب و روی معتقد است مدیرانی که قصد اجرای فرایند ادغام را در بنگاه‌های اقتصادی متبوع خود دارند باید تفکر و زبانی مشترک و حتی از لحاظ موقعیت کاری، شرایطی یکسان داشته باشند. در این صورت، اجرای فرایند ادغام نیز به‌درستی انجام خواهد شد. وی ادامه می‌دهد که در حال حاضر به نظر نمی‌رسد چنین شرایطی در خانواده صنعت سرب و روی وجود داشته باشد و این امر مانع از انجام فرایند ادغام در این صنعت خواهد شد. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

نظر شما درباره ضرورت حرکت بنگاه‌های اقتصادی کوچک کشور در مسیر ادغام و به دنبال آن، تشکیل واحدهای بزرگ چیست؟

طی چندین سال گذشته، موضوعاتی همچون ادغام واحدهای کوچک، چابک‌سازی این بنگاه‌ها، افزایش بازده آن‌ها و غیره، با هدف کاهش هزینه تمام‌شده، بهبود فضای کسب‌وکار و ایجاد رونق اقتصادی، مورد توجه مسئولان و مدیران کشور قرار گرفته است. در مجموع، با در نظر گرفتن تمامی شرایط، می‌توان گفت که ادغام واحدهای اقتصادی کوچک، فرایند مطلوبی است. با این حال، علاوه ‌بر احساس ضرورت، باید زمان و شرایط اجرای فرایند ادغام را نیز در ترازوی سنجش قرار داد؛ زیرا این فرایند به فراهم کردن بسترهای مشخص نیاز اساسی دارد، به این دلیل که تجربیات به‌دست‌آمده در شرکت‌های مختلف درزمینه موضوع ادغام نشان داده است که این فرایند همواره با موفقیت همراه نبوده و حتی ممکن است، در این راه، ادغام برخی از این بنگاه‌ها با شکست مواجه شود. در واقع، بنگاه‌های اقتصادی‌ای که دغدغه‌های اقتصادی تولید و نگرش‌های مشترکی درمورد بازارهای داخلی و بین‌المللی داشته باشند می‌توانند از طریق ادغام، نقاط ضعف خود را پوشش و نقاط قوت را پرورش دهند. در صورت تحقق این امر و بسترسازی مناسب برای اجرای آن، فرایند ادغام مثبت خواهد بود. با وجود این، برای اجرای موفقیت‌آمیز فرایند ادغام، بنگاه‌های اقتصادی ایران نیز باید از تجربیات مثبت و اثرگذار دیگر بنگاه‌های بزرگ اقتصادی شناخته‌شده جهانی که این فرایند را با موفقت به انجام رسانده‌اند، با تدوین یک برنامه‌ مشخص، بهره ببرند و با الگوبرداری از آن‌ها، در این مسیر حرکت کنند.

با توجه به موفقیت تولیدکنندگان بزرگ دنیا در فرایند ادغام واحدهای صنعتی کوچک، نظر شما درباره حرکت واحدهای سرب و روی ایران در این مسیر چیست؟

ادغام، در معنای اصطلاح حقوقی شرکت‌های تجاری، به مفهوم کنترل دو یا چند شرکت تجاری توسط یک شرکت تجاری دیگر است. شکی نیست که تجربه ادغام در بنگاه‌های بزرگ اقتصادی منجر به رخ دادن اتفاق مثبت در اقتصاد آن کشور شده است، اما گفتنی است که با توجه به شرایط اقتصادی موجود در بنگاه‌های بزرگ و کوچک، چندان نباید به اجرای درست فرایند ادغام در کشور امیدوار بود. با توجه به در نظر گرفتن تمامی شرایط، فرایند ادغام یک تجربه و فرایند مناسب به شمار می‌رود؛ با این حال، باید دانست که این امر نیازمند بسترسازی و ایجاد سازوکارهای مختص به خود است، به این صورت که مدیرانی که قصد اجرای فرایند ادغام را در بنگاه‌های اقتصادی متبوع خود دارند باید تفکر و زبانی مشترک و حتی از لحاظ موقعیت کاری، شرایطی یکسان داشته باشند. در این صورت، اجرای فرایند ادغام نیز به‌درستی انجام خواهد شد. در حال حاضر، به نظر نمی‌رسد چنین شرایطی در خانواده صنعت سرب و روی وجود داشته باشد و این امر مانع از تحقق هدف ادغام واحدهای کوچک فعال در حوزه سرب و روی کشور خواهد شد.

 ارزیابی شما از عملکرد بنگاه‌های ادغام‌شده در ایران چیست؟ در صورت اجرای نادرست فرایند ادغام، چه مشکلاتی برای صنعت ایجاد خواهد شد؟

بنا بر آمارهای داخلی و بین‌المللی، ایران دارای ذخایر مناسبی از مواد معدنی است که در صورت استفاده بهینه از آن‌ها و رشد صنایع معدنی، تولید ناخالص داخلی کشور تا حد قابل‌ملاحظه‌ای افزایش خواهد یافت. این امر زمانی اتفاق خواهد افتاد که صنایع کشور برای توسعه خود در یک مسیر صحیح قرار گیرند. از این رو، توجه به حوزه معدن، از اکتشاف تا محصول فراوری‌شده و محصولات نهایی، ضروری به نظر می‌رسد. با این حال، متاسفانه تا به امروز در این حوزه، آن‌‌گونه که باید و شاید، فعالیت چندان مناسبی انجام نشده است و حتی گاهی اوقات، با اتخاذ تدابیر اشتباه، از رشد برخی از صنایع مادر نیز جلوگیری شده است. برای مثال، در کشور ما پتانسیل‌های بسیاری برای رشد در حوزه زغال‌سنگ وجود دارد، اما متاسفانه متولیان و سهامداران این بخش‌ از ساختار سازمان‌یافته، منظم و یکدستی برخوردار نیستند. برای نمونه، شرکت ذوب‌آهن اصفهان، طی فرایند ادغام، شرکت البرز شرقی را خریداری کرده است. علاوه بر این، شرکت زغال‌سنگ طبس توسط صندوق بازنشستگی فولاد و شرکت زغال سنگ البرز مرکزی توسط شرکت تهیه و تولید مواد معدنی به عنوان سهامدار عمده کنترل می‌شود. بنابراین، با بررسی بنگاه‌های ادغام‌‌شده، متوجه خواهیم شد که مدیریت‌ بسیاری از شرکت‌ها از زیرمجموعه‌های متفاوتی تشکیل شده است که مسیر مشخصی برای اجرای طرح‌های توسعه‌ای، جذب سرمایه‌گذاری و ایجاد دغدغه مشترک ندارند. در حال حاضر، صنعت فولاد کشور نیز به‌نوعی دچار چنین مسئله‌ای شده است. برای مثال، درصد بالایی از سهام شرکت ذوب‌آهن اصفهان متعلق به سازمان تامین اجتماعی است. همچنین سهم عمده‌ای از فولاد خوزستان متعلق به صندوق بازنشستگی نفت است و شرکت فولاد مبارکه اصفهان به سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) تعلق دارد. این گوناگونی سهامداران عمده و خرد در بدنه شرکت‌ها باعث می‌شود که مدیریت مرکزی واحد برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مشخص در جهت اجرای طرح‌های گوناگون یا ادغام وجود نداشته باشد. در نتیجه، برنامه‌ریزی کلان شرکت‌ها کمرنگ می‌شود و با سرعت کمتری اتفاق خواهد افتاد.

چه مشکلات و چالش‌هایی در مسیر دست‌یابی به فرایند ادغام وجود دارد؟

معمولاً در اجرای هر طرح یا ایده‌ای، در مسیر دست‌یابی به اهداف، مشکلات و موانع بسیاری به وجود می‌آید. با این حال، میزان و نوع این مشکلات به قدرت علمی و تخصصی طرح‌های مطرح‌شده بستگی دارد. در حال حاضر، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها‌ در فرایند ادغام، بحث سرمایه‌گذاری است و موضوعات دیگر همچون پراکندگی، فواصل طولانی بنگاه‌های اقتصادی یا زنجیره تولید و نیروی انسانی در اولویت بعدی قرار دارند. اگر شرایط تولید بنگاه‌های اقتصادی بهبود یابد، به‌طوری که تولید آن‌ها به مرحله سوددهی برسد، به‌طور حتم سرمایه‌گذاران به سوی بنگاه‌های اقتصادی سودده جذب می‌شوند و این امر نتیجه مطلوبی در پی خواهد داشت. بنابراین، لازمة فرایند ادغام، افزایش سود تولید محصول و در پی آن، جذب سرمایه‌گذار است. در این صورت، فرایند ادغام خود به خود شکل خواهد گرفت و مانند یک رود، مسیر خود را پیدا خواهد کرد و وارد دریا خواهد شد. در نتیجه، نیازی نیست که مسیری را برای آن برنامه‌ریزی کنند.

آیا قوانین موجود در کشور پاسخگوی فرایند ادغام است؟

ایران در فرایند ادغام هیچ‌گونه مشکل قانونی ندارد؛ بنابراین، بنگاه‌های اقتصادی می‌توانند بدون هیچ‌گونه مانع قانونی، با یکدیگر ادغام شوند. تنها موضوعی که برای فرایند ادغام چالش و مشکل ایجاد می‌کند بحث نقدینگی است. امروزه در کشور، بنگاه‌های اقتصادی انگیزه کمی برای توسعه دارند و سرمایه‌گذاران رغبت کمتری به سرمایه‌گذاری در بنگاه‌‌های اقتصادی نشان می‌دهند؛ زیرا همچنان سود بانکی از سود تولید بنگاه‌ها بیشتر است. این امر در کشورهای پیشرفته تفاوت دارد و سود تولید به‌مراتب بیشتر از سود بانکی است. بنابراین، در کشورهای دیگر، سرمایه‌گذاران رغبت بیشتری برای سرمایه‌‌گذاری در بخش صنعت دارند. بر این اساس، دولت‌مردان برای حل چنین مشکلاتی باید برنامه‌ریزی مناسبی را صورت دهند و راه چاره‌ای برای آن پیدا کنند تا شاهد اتفاقات بهتری در فرایند ادغام باشیم.

نقش دولت در تسهیل فرایند ادغام بنگاه‌های صنعتی چیست؟

امروزه بنگاه‌های اقتصادی در ایران و در سایر کشورهای جهان به سمت خصوصی‌سازی پیش می‌روند. این بنگاه‌ها، برای گسترش و توسعه فعالیت‌ها، در حال برنامه‌ریزی برای ادغام با رقبای خود یا خریداری سهام آن‌ها هستند تا علاوه بر تبدیل شدن به یک قطب بزرگ صنعتی، سهم بزرگی از بازارهای جهانی را نیز به دست آورند. بنابراین، دولت باید در مسیر ایجاد اقتصاد آزاد و بازاری پویا گام بردارد تا بنگاه‌های اقتصادی با یک استراتژی و نگرش اقتصادی و فنی صحیح، طی یک مسیر مشخص، به یکی از اهداف اصلی خود یعنی افزایش درآمد و توسعه دست پیدا کنند. در واقع اگر بنگاه‌های اقتصادی از ابتدای ادغام با یک برنامه‌ریزی مشخص به جلو حرکت کنند و روند حرکت آن‌ها نیز از لحاظ فنی، اقتصادی و مالی مشخص باشد، به‌طور حتم این امر موفقیت‌آمیز خواهد بود. اما اگر قرار باشد که فقط با یک تصمیم ناگهانی، بدون هیچ‌گونه پشتوانه علمی و منطقی حرکت کنند، قطعاً نتیجه‌ای جز شکست حاصل نخواهد شد. با این حال، در مسیر ادغام، هیچ‌گونه تفاوتی بین بخش خصوصی، دولتی یا خصولتی وجود ندارد، اما باید برای واگذاری بنگاه‌های اقتصادی به بخش خصوصی، دولت اجرای اصل 44 قانون اساسی را سرعت بخشد تا به دنبال آن، شرایط اقتصادی کشور برای فضای کسب‌وکار بهبود یابد. در پایان، باید گفت که هر گونه طرح یا فعالیتی که با یک برنامه صحیح پیش رود و دلایل منطقی و عملی برای آن تعریف شود موفق خواهد شد. فرآیند ادغام نیز از این قاعده مستثنا نیست و نیازمد یک برنامه‌ریزی صحیح است.

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 2
  •  
  •  
مطالب مرتبط
ساختارهای کنونی پاسخگوی نیاز صنعت نیستند
الگوسازی در بهره‌وری معادن ایران عملی شد
لزوم مطالعه بیشتر در طرح ادغام فولادسازان
عضویت در خبرنامه
  • گروه خبرنامه
  • نام
  • پست الکترونیک
آقازاده
 سازمان خصوصی سازی- عمودی صفحه اقتصاد
فولاد آذربایجان
سمپوزیوم فولاد
اذرنبش تبریز
خرید اشتراک ماهنامه اشتراک
دانلود نرم افزار

دانلود اپلیکیشن موبایل اخبار فلزات

دانلود از بازار دانلود از گوگل پلی
شماره 100 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 100 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سپاس از صد شماره همراهی شما

شماره 99 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 99 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ پدرام سلطانی، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران/ میزان تاثیرپذیری سیاست‌گذاران از تشکل‌های بخش خصوصی، کم است

شماره 98 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 98 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ رضا رحمانی/ معاون طرح و برنامه‌ریزی وزارت صنعت، معدن و تجارت

شماره 97 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 97 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ اتابک خلیلی/ چرا به مشاوره اقتصادی نیاز نداریم!

شماره 96 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 96 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ مهری علیدوستی/ تعاملات بین‌المللی راهگشای ایران برای خروج آمریکا از برجام

کلیه حقوق این سایت متعلق به ماهنامه اخبار فلزات بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.

طراحی و تولید: