انقلاب معدنی با تغییر نگرش آموزشی ایجاد می‌شود
عضو هیات عامل ایمیدرو در گفت‌وگو با «اخبار فلزات»:

انقلاب معدنی با تغییر نگرش آموزشی ایجاد می‌شود

شعار ایجاد انقلاب در بخش معدن بدون در نظر گرفتن جوانب و فراهم آوردن ابزارهای آن یعنی پرورش نیروی انسانی امکان‌پذیر نیست. در راستای این امر خبرنگار ماهنامه «اخبار فلزات» با عضو هیات عامل ایمیدرو به گفت‌وگو نشست. اردشیر سعدمحمدی اعتقاد دارد نیروی انسانی مهم‌‎ترین ابزار ایجاد تحول در بخش معدن است و سیستم آموزشی کشور باید متناسب با این موضوع تغییر کند. سعدمحمدی همچنین می‌گوید تغییرات باید در همه سطوح به‌ویژه در سرفصل دروس ارائه شده تا آموزش نیروی انسانی در شرکت‌های بزرگ رخ دهد. متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

منظور از مفهوم انقلاب معدنی در کشور چیست و نیروی انسانی چه نقشی در ایجاد این تحول ایفا می‌کند؟

افزایش سهم معادن در اقتصاد و ایجاد انقلاب معدنی، مقوله مهمی در بخش معدن و صنایع معدنی کشور است. اگر این اعتقاد وجود دارد که باید سهم بخش معدن در اقتصاد نسبت به شرایط کنونی ارتقا یابد، به‌طور قطع به ابزارهایی نیاز دارد که مهم‌ترین آن‌ها نیروی انسانی است. البته فاکتورهای دیگری مانند سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی و... نیز بسیار مهم هستند، اما تمامی این موارد تحت‌تاثیر نیروی انسانی بوده و افراد می‌توانند شرایط را برای فعالیت فراهم کنند. از این منظر، شاخه‌های شناسایی و شایسته‌سالاری به‌منظور تحقق اهداف بزرگ‌تر به ابزارهایی نیاز دارد که یکی از آن‌ها آموزش‌هایی است که در دانشگاه ارائه می‌شود و یادگیری‌هایی است که اتفاق می‌افتد. با توجه به اینکه علم، مسیر صعودی را طی می‌کند و سطح دانش روز به روز ارتقا می‌یابد، به‌طور حتم سیستم آموزش عالی در کشور ما باید دچار تغییرات شناور و حرکت روزانه شود. نخستین گام تغییر نیز این است که نیروهای در حال پرورش به‌سمت مشخصی هدایت شوند.

برای پرورش نیروی انسانی و برقراری ارتباط میان صنعت و دانشگاه به‌عنوان یکی از ابزارهای ایجاد تحول، چه ضعف‌هایی در بخش معدن کشور وجود دارد؟

امروزه در دنیا تمام مقالات علمی که برای انتخاب در ISI مورد تایید قرار می‌گیرند، دو هدف عمده را دنبال می‌کنند؛ نخست ارتقای ایمنی و دوم افزایش بهره‌وری اقتصادی. اگر این دیدگاه با موضوع مطرح شده و لزوم ایجاد تغییرات در کنار هم قرار گیرند، کشور ما در این دو زمینه جای بسیاری برای کار دارد. به‌عنوان نمونه، در رشته تخصصی استخراج معدن، درس «ایمنی در معادن» در قالب یک واحد اختیاری ارائه می‌شود. این یعنی یک فارغ‌التحصیل رشته معدن، می‌تواند دوره ایمنی را در دانشگاه نگذراند؛ در حالی که در همه بنگاه‌های تولیدی با تابلوهای بسیار بزرگ عبارت «اول ایمنی، بعد کار» درج شده است. آیا در شغل بسیار مهمی مانند معدنکاری باید ایمنی به‌عنوان یک درس اختیاری ارائه شود؟ متاسفانه این مساله باعث شده بسیاری از افراد هنگام بروز حادثه نتوانند رفتار مناسبی از خود نشان دهند. از این رو، بخش معدن به لحاظ پرورش فارغ‌التحصیلان دانشگاهی این رشته، به یک بازنگری نیاز دارد.

ارتقای سطح دانش نیازمند تغییراتی در محتوای دوره‌های آموزش عالی است. برخی واژه‌ها در کشور ما تعریف شده که صحیح به‌نظر نمی‌رسد. هنگامی که تحصیلات فرد به پایان می‌رسد، به او فارغ‌التحصیل گفته می‌شود. در حالی که این واژه صحیح نیست و بار منفی به‌همراه دارد، زیرا افرادی که وارد بازار کار می‌شوند، به‌دلیل ارتقای سطح دانش، نیازمند به‌روزرسانی سطح علمی خود و نیروهای تازه استخدام شده هستند، اما برای این موضوع برنامه کلانی تعریف نشده است. از این رو، آموزش باید به‌طور هدفمند در یک مسیر مشخص و هماهنگ با سیاست‌گذاری‌های کلان کشور، برای ایمنی و سودآوری تعریف شود. عدم نگرش کلان یک نکته کلیدی در بخش معادن و صنایع معدنی به‌شمار می‌رود.

باید توجه داشت که آموزش معدنکاری در دانشگاه‌ها بدون حضور فیزیکی افراد در معادن، امکان‌پذیر نیست. درست است که تحصیلات دانشگاهی و یادگیری کتاب‌های درسی برای شناخت بخش معدن اهمیت بسیاری دارد، اما تا زمانی که دانشجویان حضور فیزیکی در معادن نداشته باشند، نمی‌توانند به درک درستی درباره این موضوع برسند زیرا فعالیت‌های بخش معدن کاملا عملیاتی است و نیروهای پرورش‌یافته برای این حوزه باید در مقوله اجرا نیز دانش لازم را کسب کنند. یکی از ایرادات اساسی در سیستم آموزشی کشور، عدم حضور تعاریف اجرایی در سرفصل‌ دوره‌های آموزشی برای پرورش نیروهای انسانی در دانشگاه‌ها است. متاسفانه بسیاری از فارغ‌التحصیلان این حوزه ممکن است حتی یک بار هم در بخش‌های تخصصی معادن مانند انفجار، مغزه‌گیری، نگهداری و... کار اجرایی نکرده باشند. بنابراین با سیستم موجود نمی‌توان تغییرات هدفمند را دنبال کرد. یکی از الزامات ایجاد تغییر آن است که آموزش عملیاتی در سرفصل دروس گنجانده شود تا فارغ‌التحصیلان، درک بهتری از موضوع داشته باشند.

ضعف دیگر بخش معدن و صنایع معدنی کشور آن است که هیچ ساز و کاری برای طبقه‌بندی افراد از لحاظ هوش، ذکاوت و دانش در این بخش وجود ندارد. یعنی سیستمی حاکم نیست که برمبنای آن بهترین افراد در هر بخش براساس شاخص‌ها و دیدگاه‌ها، طبقه‌بندی و انتخاب شوند. این امر نیز یکی از ملزومات شناخت افراد برای ارتقای جایگاه بخش معدن و صنایع معدنی به‌شمار می‌رود. افراد انتخاب شده باید دارای توانمندی‌های جسمی، روحی، علمی و قدرت تصمیم‌گیری به‌موقع باشند. اگر قرار است جایگاه بخش معدن و صنایع معدنی در کشور ارتقا یابد، برای رسیدن به چنین هدفی نیازمند تعاریف و برنامه‌ریزی‌های مناسب هستیم. علاوه بر این برنامه‌ها باید به‌صورت عملیاتی پیاده‌ شوند.

در کشورهای پیشرفته، برای پرورش نیروی انسانی از دانشگاه تا بخش معدن و صنایع معدنی چه اقداماتی انجام می‌شود؟

در بسیاری از دانشگاه‌های کشورهای معدنی دوره‌های آموزشی به‌طور تخصصی به دانشجویان ارائه می‌شود. به‌عنوان نمونه، در دانشگاه UWA سرفصل دروس بخش معدن با دانشگاه سیدنی متفاوت است، زیرا هر یک از دانشگاه‌های یاد شده در مناطقی با معادن متفاوت قرار دارند و در نتیجه دروس ارائه شده به دانشجویان براساس نوع معادن تغییر می‌کند. در حالی که در کشور ما چنین رویکردی وجود ندارد، یعنی همان سرفصل‌هایی که در دانشگاه‌های تهران تدریس می‌شود، در دانشگاه‌های طبس و کرمان که دارای معادن زغال‌سنگ و سنگ آهن هستند نیز به‌چشم می‌خورد. ناگفته نماند که در برخی مناطق شعار بومی‌گرایی داده می‌شود. اگر قرار است چنین رویکردی اتخاذ شود، باید نیروهای هر منطقه‌ متناسب با ساختار زمین‌شناسی و معادن آن منطقه تربیت شوند، اما اینچنین نیست و همه دروس ارائه شده عمومی هستند. دو مقوله بومی‌گرایی و عدم تخصصی‌نگری دانشگاه‌ها با یکدیگر تناقض دارند، چراکه عدم توجه به تخصص‌های مورد نیاز بخش معدن در آموزش نیروها منجر به کاهش راندمان و سودآوری می‌شود.

باید توجه داشت که آموزش نیروی انسانی پیش از خدمت یا حین خدمت، تنها صرف هزینه نیست، بلکه این هزینه با آموزش صحیح نیروی انسانی و افزایش بهره‌وری تولید به سیستم بازگردانده می‌شود. نمونه‌ای از دوره‌های آموزشی پیشرفته را می‌توان در شرکت آروبیس هامبورگ به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان مس دنیا مشاهده کرد. در این شرکت نیروها پس از دیپلم به مدت 18 ماه آموزش می‌بینند تا مجوز کار بگیرند و به‌عنوان یک کارگر استخدام شوند. طی این مدت، کارگر حدود 6 ماه را در بخشی که قرار است مشغول به‌کار شود، به‌صورت تخصصی آموزش می‌بیند. ضمن اینکه به‌مدت یک سال در دیگر بخش‌ها نیز فعالیت خواهد کرد. این روند آموزشی به وجود یک سیستم مناسب برای پرورش و استخدام نیروی انسانی ماهر برای کار و تحلیل قوی برمی‌گردد. یعنی سیستم توسط سیاست‌گذار تعریف می‌شود و باید اجرا شود. در این سیستم افراد زبده طی مدت آموزش شناخته می‌شوند و می‌توان آن‌ها را تقسیم‌بندی کرد. این رویکرد در بخش معدن و صنایع معدنی کشور ما مشاهده نمی‌شود.

پیشنهاد شما برای بهبود هدفمند سیستم آموزشی به‌منظور پرورش نیروهای انسانی زبده در بخش‌ معدن چیست؟

امروزه سطح علوم به‌اندازه‌ای بالا رفته که دیگر نمی‌توان گفت فردی در یک رشته متخصص است. به‌عنوان نمونه، در بخش معدن انواع کانسارهای معدنی در اعماق مختلف زمین با روش‌های گوناگون استخراج وجود دارد، ضمن اینکه روش‌های فرآوری نیز از تنوع بسیاری برخوردارند. از این رو، در بخش معدن لازم است جهت‌گیری آموزشی برای شناخت هر یک از بخش‌ها دارای تعاریف مشخصی باشد. به‌عنوان نمونه، در حوزه‌های معدنی مختلف مانند، زغال‌سنگ، مس، سنگ آهن، سرب، روی و... دانشجویان به‌طور تخصصی در سطح عالی آموزش ببینند و فارغ‌التحصیل شوند. بنابراین باید تعاریف آموزشی برای هریک از بخش‌ها نیز مجددا تقسیم‌بندی شود و سطح، عمق و وزن آن‌ در بخش‌های مختلف افزایش پیدا کند. در این صورت می‌توان افرادی را تربیت کرد که در هر بخش متخصص و قادر به ارائه نظر باشند. گفتنی است که هر یک از شاخه‌های بخش معدن نیز مجددا قابل تقسیم بوده و زیرشاخه‌های فراوانی دارد. به‌طور مثال در صنعت مس، بخش‌هایی مانند ذوب، الکترولیز، بایولیچینگ و... نیز وجود دارد که هر یک نیازمند پرورش نیروهای متخصص هستند. این امر قطعا به ایجاد یک دیدگاه راهبردی و برنامه‌ریزی مناسب نیاز دارد تا آموزش هدفمند برای پرورش نیروی انسانی در راستای اهداف کلان اتفاق بیفتد و بتواند خروجی‌های مستعدی داشته باشد به‌طوری که قیمت تمام شده مواد معدنی در کشور ما به ‌سطح شرکت‌های پیشرو دنیا در زمینه ارتقای بهره‌وری و سوددهی بیشتر برسد.

الزام دیگر، تغییرات نرم‌افزاری در حوزه معدن است. امروزه نرم‌افزارهای معدنی بسیاری وجود دارد. هر نرم‌افزار جدیدی که به بازار عرضه می‌شود، توانایی بیشتری نسبت به نمونه‌های قبلی دارد. سیستم آموزشی شناور باید به‌سرعت تغییرات آموزش‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری لازم را به دانشجویان انتقال دهد تا سطح آموزش کشور ما در یک تراز باقی نماند و این سطح بتواند همزمان با دانش روز حرکت کند.

همانطور که گفته شد، قطعا در بخش معدن و صنایع معدنی یعنی سنگ آهن، فولاد، مس، آلومینیوم، سرب و روی نیازمند آشنایی با شرایط و دانش روز دنیا هستیم. اگر قیمت تمام شده مواد معدنی در دنیا به‌ویژه در شرکت‌های بزرگ با کشور ما مورد مقایسه قرار گیرد، بسیاری از مسائل ازجمله جایگاه ایران و علت آن و در نهایت رویکرد معدنی کشور نسبت به آینده مشخص خواهد شد. هنگامی که نقشه آینده ترسیم نشود، قطعا نمی‌توان آموزش را به‌طور هدفمند دنبال کرد. برای آینده باید تعاریف به‌صورت مدون و مکتوب تهیه شوند تا بتوان حرکت در مسیر پیشرفت را به‌درستی راهبری کرد. تکنولوژی و سطح تجهیزات در دنیا به‌دلیل شرایط محیطی بخش معدن، همواره در حال ارتقا، گسترش و تغییر است؛ بنابراین باید به نیروها نگاه تغییرات تکنولوژیکی نیز انتقال داده شود. تغییر نگاه به تکنولوژی نباید به‌صورت محلی و مقطعی باشد. در نهایت باید تغییر سیستم در کشور ما به‌طور هدفمند رخ دهد و ارائه آموزش شناور در همه بخش‌های معدن از اکتشاف گرفته تا فرآوری و تولید محصولات معدنی و فلزی نهادینه شود.

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  
مطالب مرتبط
ایجاد انقلاب معدنی به نگاه ملی نیاز دارد
ضرورت تدوین
سنگان و گل گهر بیشترین سنگ آهن را تولید خواهند کرد
ساختارهای کنونی پاسخگوی نیاز صنعت نیستند
فرصتی برای جذب سرمایه به صنعت آلومینیوم
الگوسازی در بهره‌وری معادن ایران عملی شد
عضویت در خبرنامه
  • گروه خبرنامه
  • نام
  • پست الکترونیک
 سازمان خصوصی سازی- عمودی صفحه اقتصاد
فولاد آذربایجان
اذرنبش تبریز
ورق خودرو چهارمحال و بختیاری
فولاد متیل
بنر صبانور
بنر صنیع کاوه
خرید اشتراک ماهنامه اشتراک
دانلود نرم افزار

دانلود اپلیکیشن موبایل اخبار فلزات

دانلود از بازار دانلود از گوگل پلی
شماره 105 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 105 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ بهرام سبحانی/ رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد

شماره 104 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 104 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ منصور یزدی‌زاده/ مدیرعامل شرکت ذوبآهن اصفهان

شماره 103 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 103 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ بهرام شکوری/ رئیس کمیسیون معادن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی ایران

شماره 102 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 102 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ عبدالوهاب سهل‌آبادی/ رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران

شماره 101 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 101 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ عزیزاله عصاری/ مدیرعامل هلدینگ سرمایه گذاری توسعه معادن و فلزات

کلیه حقوق این سایت متعلق به ماهنامه اخبار فلزات بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.

طراحی و تولید: