خلق مزیت در گرو پرعیارسازی سنگ آهن

خلق مزیت در گرو پرعیارسازی سنگ آهن

عیار سنگ آهن و دسترسی به انرژی و زغال‌سنگ از جمله فاکتورهای اصلی برای تعیین روش فولادسازی در دنیا محسوب می‌شوند.

در کشورهایی همچون هند، ژاپن و برخی از کشورهای اروپایی از زغال‌سنگ به‌عنوان عامل احیای سنگ آهن و تولید فولاد که اغلب در روش کوره بلند استفاده می‌شود، عیار سنگ آهن مورد نیاز باید در حدود 40 تا 63 درصد باشد. اما در سال جاری با اعمال محدودیت‌های زیست‌محیطی بر روی تولید زغال‌سنگ در بسیاری از معادن دنیا و نیز افزایش چشمگیر قیمت این ماده معدنی، بسیاری از فولادسازان با روش کوره بلند با مشکل مواجه شده‌اند. این در حالی است که در روش کوره قوس الکتریکی که از کنسانتره و گندله استفاده می‌شود، حداقل عیار آهن مورد نیاز کنسانتره باید 66 یا 67 درصد باشد و هرچه عیار آهن افزایش یابد، بر کیفیت تولید فولاد افزوده می‌شود. ضمن اینکه از گاز به‌عنوان عامل احیا استفاده می‌شود. در ایران با توجه به ارزانی و فراوانی انرژی، در حدود 80 درصد از تولید فولاد به‌روش احیا (کوره قوس) صورت می‌گیرد. بنابراین افزایش عیار سنگ آهن به‌طور قطع بر کیفیت تولید فولاد و بازده تولید در مراحل بعد می‌افزاید. شرکت‌های سنگ آهنی در کشور با شناخت این مزیت، در حال افزایش تولید کنسانتره و گندله سنگ آهن خود هستند تا فولادهای تولیدشده کیفیت رقابتی داشته باشند.

عیار متوسط در معادن سنگ آهن به‌طور معمول در حدود 45 تا 50 درصد، عیار حد در حدود 30 تا 35 درصد و عیار بسیار خوب 60 تا 65 درصد است. معادن سنگ آهن نیز دارای بخش‌های کم‌عیار، پرعیار و متوسط عیار هستند. برای استخراج سنگ آهن از معادن، شرکت‌های معدنی از هر سه بخش استفاده می‌کنند تا عیار ورودی به کارخانه‌های فراوری یکنواخت شود. به‌عنوان نمونه هنگامی که عیار بخش پرعیار 60 تا 65 درصد و عیار بخش کم‌عیار 30 درصد باشد، با مخلوط این دو بخش عیار متوسط 40 تا 50 به‌دست می‌آید. البته لازم به ذکر است که معادن پرعیار سنگ آهن که عیار آن بیش از 65 درصد باشد در دنیا بسیار اندک هستند و از این‌رو، معمولاً در معادن عملیات پرعیارسازی انجام می‌شود. در همین حال هر دو بخش کم‌عیار و پرعیار در معادن در بسیاری از کارخانه‌های فراوری قابل استفاده نیستند و باید blending روی آن صورت گیرد. به‌عنوان نمونه در کارخانه فراوری سنگ آهن که از آن کنسانتره به‌دست می‌آید، عیار خروجی 66 تا 67 درصد است و بنابراین در صورتی که عیار سنگ آهن ورودی بیش از این میزان باشد، قابل قبول نیست و ممکن است عملیات فراوری را با مشکل مواجه کند. از این‌رو، در ابتدا عیار سنگ آهن را متعادل کرده و به انداز مورد نیاز کارخانه فراوری می‌رسانند، سپس با استفاده از انجام عملیات فراوری بر روی سنگ آهن، عیار آن را به میزان مورد نظر مشتری می‌رسانند.

عیار و نوع سنگ آهن، تعیین‌کننده نوع فولادسازی

در معادن سنگ آهن به‌طور معمول سه نوع محصول تولید می‌شود که عبارتند از سنگ آهن دانه‌بندی شده، کنسانتره و گندله. سنگ آهن دانه‌بندی شده به دو صورت ریزدانه با ابعاد صفر تا 10 میلی‌متر و درشت‌دانه با ابعاد 10 تا 30 میلی‌متر تولید می‌شود. هر یک از این نوع محصولات مشتریان خاص خود را دارد. به‌طوری که بسیاری از آن‌ها سنگ آهن دانه‌بندی را در همان محل معدن خریداری می‌کنند. ضمن اینکه در دو سال گذشته که بهای سنگ آهن به‌شدت کاهش یافت، تمایل تولیدکنندگان فولاد به خرید سنگ آهن دانه‌بندی با عیار پایین کاهش یافت. این مسئله باعث شد علی‌رغم افزایش تولید فولاد در کشورهایی مانند چین و هند، ظرفیت تولید آن‌ها کاهش یابد و به تبع کاهش عیار آهن، تولید دی‌اکسید کربن ناشی از تولید فولاد افزایش یابد و درنتیجه، آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از تولید فولاد با عیار پایین مشکلاتی را پدید آورد. اما تغییر رویکردهای زیست‌محیطی کشورهای اصلی تولیدکننده فولاد برای جلوگیری از آلودگی و کاهش مازاد ظرفیت فولاد باعث شد بسیاری از فولادسازان در سال 2016 به سنگ آهن با عیارهای بالاتر تمایل یابند. زیرا با افزایش عیار آهن در کوره بلند، میزان مصرف کک و به‌تبع آن آلایندگی محیط زیست کاهش می‌یابد و همین موضوع باعث شده است تا قیمت و عیار موردنیاز سنگ آهن دانه‌بندی در سال جاری افزایش یابد.

در دنیا عموماً دو روش کوره بلند و کوره قوس الکتریک برای تولید فولاد به‌کار می‌روند. در روش کوره بلند عموماً سنگ آهن دانه‌بندی با گریدهای گوناگون همراه با کک مورد استفاده قرار می‌گیرد. در روش کوره بلند حداقل عیار مورد نیاز برای سنگ آهن ورودی 40 درصد است. بنابراین با افزایش عیار آهن، مصرف کک کاهش و بازده کوره افزایش می‌یابد و به تبع آن، مصرف انرژی و نسوز کاهش یافته، میزان تولید سرباره به حداقل می‌رسد و درنتیجه بازده کلی کوره افزایش می‌یابد. در همین حال باید توجه داشت که عیار آهن نیز نباید از 63 درصد بالاتر رود زیرا با افزایش عیار آهن سرباره شکل نگرفته و تعادل بین مذاب آهن و سرباره برقرار نمی‌شود. این مسئله باعث می‌شود تا چدن تشکیل شده در کوره بلند با اختلال مواجه شود و چدن حاصله از کیفیت مطلوب برخوردار نباشد. لازم به ذکر است که در ایران تنها 20 درصد از فولاد با این روش تولید می‌شود.

در همین حال به‌دلیل اعمال محدودیت‌های زیست‌محیطی بر روی تولید زغال‌سنگ در دنیا، قیمت این ماده معدنی به‌شدت افزایش یافته است. بنابراین میزان بهای تمام‌شده تولید فولاد با روش کوره بلند نسبت به سال قبل افزایش بسیار شدیدی داشته است. به همین دلیل اغلب تولیدکنندگان فولاد با روش کوره بلند، خرید سنگ آهن دانه‌بندی شده با عیار بالاتر را افزایش داده‌اند تا از میزان مصرف کک در تولید فولاد کاهش یابد.

در طرف دیگر، با توجه به انرژی (گاز) ارزان و فراوان در ایران، بسیاری از کارخانه‌های گندله‌سازی و نیز مشتریان سنگ آهن، عیار 66 تا 67 درصد را مورد استفاده قرار می‌دهند. زیرا چنین عیارهایی برای واحدهای گندله‌سازی مطلوب است و واحدهای پس از آن، همچون آهن‌سازی، با مشکل مواجه نخواهند شد. در واقع عملیات افزایش عیار سنگ آهن و به تعادل رساندن آن می‌تواند راه را برای پیمودن مراحل بعدی هموار کند. گندله خوراک اولیه ناحیه آهن‌سازی بوده و عیار آهن ورودی نیز از عوامل تاثیرگذار در بازده محسوب می‌شود. در این روش نیز عیار آهن ورودی به کوره بسیار مهم است زیرا در صورت کاهش عیار آهن به کوره، مصرف انرژی الکتریکی، گاز و نسوز به‌شدت افزایش یافته و به تبع آن فولاد تولیدشده نیز فاقد کیفیت لازم خواهد بود. ضمن اینکه عیار پایین آهن در کوره باعث افزایش تولید دی‌اکسیدکربن و آلودگی بیشتر محیط زیست خواهد شد. اما در نقطه مقابل آن، در صورت افزایش عیار آهن فولاد تولیدشده دارای خلوص بیشتر، مصرف انرژی الکتریکی کمتر و آلودگی محیط زیست کمتر خواهد شد.

تفاوت روش کوره قوس با کوره بلند در این است که محدودیتی برای افزایش عیار آهن در روش کوره قوس وجود ندارد. بنابراین به‌دلیل بالاتر بودن عیار آهن در روش تولید فولاد با کوره قوس الکتریکی و درنتیجه بالاتربودن کیفیت فولاد تولیدی در این روش، بسیاری از صنایع فولادسازی به‌ویژه در ایران، به سمت تولید فولاد با روش کوره قوس الکتریکی رفته‌اند.

افزایش تمایل به سنگ آهن با عیار بالا

با افزایش تقاضا برای سنگ آهن دانه‌بندی با عیار بالا، میزان تولید این محصول در دنیا افزایش یافته است. اما در نقطه مقابل آن میزان تولید سنگ آهن دانه‌بندی در ایران کاهش یافته است. در این رابطه بسیاری از شرکت‌های بزرگ تولیدکننده سنگ آهن ازجمله چادرملو و گل‌گهر نیز به‌شدت از تولید سنگ آهن دانه‌بندی خود کاستند. به‌طوری که شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر طی سال 1395 سنگ آهن دانه‌بندی تولید نکرد و شرکت معدنی و صنعتی چادرملو نیز با کاهش 86 درصدی تولید مواجه شده است. ضمن اینکه اغلب تولیدات سنگ آهن دانه‌بندی این دو شرکت مستقیماً به خارج از کشور صادر می‌شد. این نشان می‌دهد که اولاً تمایل خریداران خارجی به کنسانتره و گندله به‌دلیل عیار بالاتر این دو محصول افزایش یافته است، ثانیاً بهای محصولات عیار بالای سنگ آهن بیشتر از سنگ آهن دانه‌بندی با عیار پایین است. در همین رابطه بسیاری از شرکت‌های سنگ آهنی خود به‌دنبال تکمیل زنجیره ارزش خود هستند. از این‌رو با توجه به فرایند تولید فولاد ایران و نیاز کمتر ایران به سنگ آهن دانه‌بندی برای تولید در این شرکت‌ها، میزان تولید این محصول کاهش یافت. این در حالی است که در نقطه مقابل آن، به‌دلیل کاربرد کنسانتره و گندله در تولید فولاد در ایران، میزان تولید این محصول در شرکت‌های بزرگ سنگ آهنی افزایش یافت.

میزان و مقایسه تولید محصولات معدنی سنگ آهن در ایران (تن) طی پنج ماه سال جاری و سال گذشته

نوع ماده معدنی

شرکت

پنج ماه ابتدای 94

پنج ماه ابتدای 95

درصد تغییر

سنگ آهن دانه‌بندی

مجتمع سنگ آهن سنگان

889,052

887,969

12/0-

سنگ آهن میشدوان

304,874

385,829

55/26

سنگ آهن جلال آباد

193,152

430,182

72/122

سنگ آهن مرکزی

740,892

695,100

18/6-

سنگ آهن فلات مرکزی

290,480

268,988

4/7-

معدنی و صنعتی چادرملو

277,975

37,600

47/86-

معدنی و صنعتی گل‌گهر

17,100

0

100-

سنگ آهن سیرجان

241,187

0

100-

مجموع

2,954,712

2,705,668

43/8-

کنسانتره

معدنی و صنعتی گل‌گهر

3,507,305

4,706,928

20/34

میدکو

1,041,953

1,538,413

65/47

معدنی و صنعتی چادرملو

3,736,518

4,005,986

21/7

سنگ آهن مرکزی

1,568,868

1,616,484

04/3

مجتمع سنگ آهن سنگان

482,302

585,259

35/21

مجموع

10,336,946

12,453,070

47/20

گندله

معدنی و صنعتی چادرملو

1,301,707

1,582,673

58/21

معدنی و صنعتی گل‌گهر

2,334,973

2,442,165

59/4

فولاد مبارکه

3,278,522

3,002,650

41/8-

فولاد خوزستان

2,830,378

2,498,808

71/11-

مجموع

9,745,580

9,526,296

25/2-

منبع: ایمیدرو

 

تکمیل زنجیره ارزش با روش‌های نوین

ایران طی سال‌های گذشته با عدم تعادل در زنجیره ارزش مواجه بود زیرا اغلب سنگ آهن تولیدی در ایران به‌دلیل نبود واحدهای فراوری کافی پس از آن به خارج از کشور صادر می‌شد. این در حالی رخ می‌داد که ایران گندله نه‌چندان مرغوب را وارد می‌کرد و در همین حال جزو واردکنندگان اصلی فولاد قرار داشت. بنابراین طی سال‌های اخیر برای ایجاد تعادل در زنجیره ارزش و جلوگیری از خام‌فروشی، با ایجاد عوارض بر روی صادرات سنگ آهن و در کنار آن حمایت مدیران شرکت‌های سنگ آهنی از تکمیل زنجیره ارزش، بسیاری از شرکت‌های بزرگ سنگ آهنی به سمت تولید فولاد پیش رفته‌اند تا زنجیره تولید خود را تکمیل کرده، از خام‌فروشی جلوگیری کنند و در نهایت با ایجاد ارزش افزوده در طول زنجیره ارزش، سودآوری فراوانی نصیب آن‌ها شود. اتخاذ این استراتژی با توجه به روش تولید فولاد در این شرکت‌ها (کوره قوس) باعث شده است تا میزان تولید کنسانتره و گندله دوقلوهای سنگ آهنی در سال جاری در مقایسه با سال گذشته به میزان قابل توجهی افزایش یابد. زیرا این شرکت‌ها خود تنها مصرف‌کنندگان سنگ آهن نیستند و باید مواد اولیه سایر فولادسازان را تامین کنند. در این راستا، بسیاری از شرکت‌های سنگ آهنی طرح‌های توسعه‌ای قابل توجهی را در دستور کار خود قرار داده‌اند تا علاوه بر اینکه کشور با کمبود مواد اولیه تولید فولاد مواجه نشود، در صورت مازاد تولید، نسبت به صادرات کنسانتره و گندله اقدام کنند.

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •  
عضویت در خبرنامه
  • گروه خبرنامه
  • نام
  • پست الکترونیک
آقازاده
 سازمان خصوصی سازی- عمودی صفحه اقتصاد
فولاد آذربایجان
سمپوزیوم فولاد
اذرنبش تبریز
ورق خودرو چهارمحال و بختیاری
فولاد متیل
خرید اشتراک ماهنامه اشتراک
دانلود نرم افزار

دانلود اپلیکیشن موبایل اخبار فلزات

دانلود از بازار دانلود از گوگل پلی
شماره 101 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 101 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ عزیزاله عصاری/ مدیرعامل هلدینگ سرمایه گذاری توسعه معادن و فلزات

شماره 100 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 100 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سپاس از صد شماره همراهی شما

شماره 99 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 99 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ پدرام سلطانی، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران/ میزان تاثیرپذیری سیاست‌گذاران از تشکل‌های بخش خصوصی، کم است

شماره 98 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 98 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ رضا رحمانی/ معاون طرح و برنامه‌ریزی وزارت صنعت، معدن و تجارت

شماره 97 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

شماره 97 ماهنامه اخبار فلزات منتشر شد

سرمقاله/ اتابک خلیلی/ چرا به مشاوره اقتصادی نیاز نداریم!

کلیه حقوق این سایت متعلق به ماهنامه اخبار فلزات بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.

طراحی و تولید: